ABD’den Türkiye’ye CNC fason iş vermenin avantajlarını gördükten sonra, bu rehber süreci pratikte nasıl yürüteceğinizi adım adım anlatıyor. Amerikan satın alma ekiplerinin alışık olduğu akışla: RFQ, quote, PO, first article, production, shipment.
Adım 1: Teknik Dosyayı Hazırlayın
- Teknik resim (PDF): İnç veya metrik — her ikisi de kabul edilir. ASME Y14.5 geometrik toleranslar, kritik ölçüler, yüzey pürüzlülüğü (µin veya µm Ra), diş bilgileri (UNC/UNF/NPT/metrik), kenar kırma notu.
- 3D model (STEP): AP214/AP242; fiyatlandırma ve CAM için.
- Malzeme: ASTM/AISI/UNS tanımı ve durumu (4140 HT 28–32 HRC, 6061-T6, 316L, 7075-T651); MTR gereksinimi.
- Yüzey ve ısıl işlem: Anodize (MIL-A-8625 Type II/III), pasivasyon (ASTM A967), çinko kaplama, sertleştirme.
- Adet ve planlama: Bu sipariş adedi, yıllık tahmin (EAU), ilk teslim tarihi.
- Kalite gereksinimleri: Boyutsal rapor kapsamı, FAI (AS9102), PPAP, CoC.
Detaylı kontrol listesi: RFQ hazırlama rehberi.
Adım 2: İhracat Kontrolü (ITAR / EAR)
Teknik veri paylaşmadan önce parçanın ITAR (savunma ürünleri) veya EAR (çift kullanımlı ürünler) kapsamında olup olmadığını belirleyin. Ticari parçaların büyük çoğunluğu EAR99 sınıfındadır ve serbestçe paylaşılabilir. ITAR kapsamındaki teknik verinin yurt dışına aktarımı lisans gerektirir; bu durumda tedarikçinizle ve ihracat uyum danışmanınızla önceden konuşun. Türkiye NATO müttefikidir ve savunma sanayii iş birliği yerleşiktir; ancak prosedür izlenmelidir.
Adım 3: Teklif ve Değerlendirme
Türk tedarikçiler eksiksiz bir RFQ’ya 1–3 iş günü içinde USD bazlı teklif verir. Teklifte adet kademeleri, kurulum/programlama maliyeti, rapor ve sertifika kapsamı, teslim süresi, Incoterms ve DFM önerileri yer almalıdır. Karşılaştırmayı toplam maliyet üzerinden yapın: birim fiyat + nakliye + gümrük vergisi (varsa) + gümrük müşavirliği + ödeme koşulunun sermaye maliyeti.
Adım 4: Ticari Koşullar ve Sipariş
Incoterms
FCA İstanbul: Kendi nakliyeciniz (forwarder) hava kargo veya deniz yolu organizasyonunu yapar; ABD’ye giriş ve gümrükleme sizin tarafınızda. DAP: Tedarikçi kapınıza kadar taşır, ithalat gümrük vergisi ve işlemleri sizde. DDP nadiren kullanılır.
Ödeme
İlk siparişte %30–50 avans, bakiye sevkiyat öncesi (havale — wire transfer); süregelen ilişkide Net 30–60. USD bazlı fiyatlandırma standarttır. Kredi kartı ve akreditif nadirdir.
Sözleşmeler
Teknik veri öncesi NDA; seri tedarikte kalite anlaşması ve tedarik sözleşmesi (uygulanacak hukuk ve tahkim maddesi ile).
Adım 5: İlk Numune ve Onay
Seri öncesi numune veya pilot parti alın; boyutsal rapor (balloon drawing + ölçüm tablosu veya CMM raporu), MTR ve gerekiyorsa kaplama sertifikası ile birlikte. Havacılıkta AS9102 FAI, otomotivde PPAP, medikalde validasyon dokümanları talep edilir. Numuneyi kendi ekipmanınızla doğrulayın. Kalite sistemi: kalite güvencesi rehberi.
Adım 6: HTS Sınıflandırması ve Gümrük
ABD’ye ithalat için:
- Importer of Record olmanız veya bir gümrük müşaviri (customs broker) atamanız gerekir; 2.500 USD üzeri sevkiyatlarda resmi giriş (formal entry) yapılır ve gümrük bonosu (customs bond) gerekir.
- HTS kodu: Parçanın sınıflandırması ithalatçının sorumluluğundadır. Yaygın kodlar: 7326.90 (çelik), 7616.99 (alüminyum), 8487.90 (makine aksamı), 8483 (miller), 8481.90 (vana aksamı). Vergi oranı çoğu kodda %0–5’tir.
- Section 232: Çelik ve alüminyum türev ürünleri listesindeki kodlar ek vergiye tabi olabilir; ürün bazında gümrük müşavirinizle teyit edin.
- Menşe işareti: “Made in Turkey” işareti parça veya ambalajda bulunmalıdır.
- Evraklar: Ticari fatura (HTS kodu, menşe, Incoterms, değer), çeki listesi, AWB veya konşimento, gerekiyorsa MTR.
Gümrükleme genellikle 1–2 gün içinde tamamlanır; forwarder veya ekspres kurye entegre gümrük müşavirliği hizmeti sunar.
Adım 7: Nakliye
- Ekspres kurye (DHL, UPS, FedEx): Numune ve küçük partiler için 2–4 gün, gümrükleme entegre.
- Hava kargo (forwarder): 50 kg üzeri partiler için 3–5 gün; İstanbul’dan tüm büyük ABD hub’larına direkt uçuş.
- Deniz yolu: Yüksek hacim için LCL/FCL; Doğu Kıyısı’na 3–4 hafta, Batı Kıyısı’na 5–6 hafta.
Detay: lojistik rehberi (Avrupa odaklıdır; ABD için hava kargo ve deniz yolu seçenekleri yukarıdadır).
Adım 8: Seri Teslimat
- Blanket PO + release: Yıllık adet sabit, aylık veya çeyreklik çağrılarla teslimat; birim fiyat düşer.
- Emniyet stoğu: Tedarikçi tarafında veya ABD’de 3PL deposunda 4–8 haftalık stok; hava kargo ile tamamlama.
- Konsolide sevkiyat: Birden fazla parça numarasını birleştirerek hava kargo maliyetini düşürün.
Sık Yapılan Hatalar
- ITAR/EAR kontrolünü yapmadan teknik veri göndermek;
- HTS kodu ve Section 232 kapsamını önceden teyit etmemek;
- Gümrük bonosu olmadan resmi giriş gerektiren sevkiyat yapmak;
- Toleransları gereğinden dar vermek (maliyet artar);
- Numune aşamasını atlayıp doğrudan seri sipariş vermek;
- Menşe işaretini ambalajda belirtmemek.
Sık Sorulan Sorular
İnç birimli resim göndermem yeterli mi?
Evet. ABD pazarına çalışan Türk tedarikçiler inç resim, ASME Y14.5 ve UNC/UNF/NPT dişleri rutin olarak işler; ölçüm raporu da inç birimli hazırlanabilir.
Gümrük vergisi ne kadar?
İşlenmiş metal parçaların çoğunda %0–5 MFN oranı; Çin’e uygulanan ek Section 301 vergileri Türkiye için geçerli değildir. Section 232 kapsamı ürün bazında kontrol edilmelidir.
İlk sipariş ne kadar sürer?
Numune için 1–2 hafta üretim + 2–4 gün ekspres kurye; seri için 3–6 hafta üretim + 3–5 gün hava kargo.
Ödemeyi nasıl yaparım?
USD havale (wire transfer) standarttır; ilk siparişte avans, süregelen ilişkide Net 30–60.
Sonuç
ABD’den Türkiye’ye CNC fason iş vermek; doğru teknik dosya, ihracat kontrolü, HTS teyidi ve deneyimli bir forwarder ile Meksika veya Çin tedariki kadar rutin hale gelir — üstelik ek gümrük vergisi ve fikri mülkiyet riski olmadan. Teknik resimlerinizi gönderin, 24 saat içinde USD bazlı teklif alın.
