İsviçre, Türkiye için Avrupa’daki en ilginç hassas parça pazarlarından biridir: yüksek fiyat düzeyi, dar tolerans kültürü ve güçlü Frank. İsviçre’den Türkiye’ye iş verme rehberimizin tamamlayıcısı olan bu yazı yalnızca gümrük, KDV ve menşe konularına odaklanıyor; çünkü İsviçre hattında en çok sorulan sorular bunlar.
1. Hukuki Çerçeve: EFTA–Türkiye STA
İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ı kapsayan EFTA ile Türkiye arasında 1992’den beri yürürlükte olan ve 2018’de güncellenen bir serbest ticaret anlaşması vardır. Türk menşeli sanayi ürünleri bu anlaşma kapsamında tercihli muameleden yararlanır. AB–Türkiye Gümrük Birliği’nin belgesi olan A.TR bu hatta geçerli değildir; yerine EUR.1 dolaşım sertifikası veya fatura üzerine menşe beyanı (6.000 € altı sevkiyatlarda herkes, üzerinde onaylanmış ihracatçı) kullanılır. Belgelerin ayrıntısı EUR.1 ve A.TR yazımızda yer alır.
2. 2024 Sonrası: Sanayi Ürünlerinde Gümrük Vergisi Sıfır
İsviçre, 1 Ocak 2024 itibarıyla sanayi ürünlerinde (Tarife Fasıl 25–97) gümrük vergisini menşeden bağımsız olarak kaldırdı. Pratik sonuç: Türkiye’den gelen CNC parça için gümrük vergisi zaten yoktur; EUR.1 veya menşe beyanı ithalat vergisi açısından artık zorunlu değildir. Menşe belgesi yine de iki durumda anlamlıdır:
- Parça İsviçre’de işlenip AB’ye veya başka bir tercihli ülkeye yeniden ihraç edilecekse (menşe kümülasyonu için tedarikçi beyanı gerekir).
- Müşterinizin kendi menşe hesaplaması (örneğin “Swiss made” veya AB tercihli menşe) için girdi menşei önemliyse.
Yalnızca İsviçre’de kullanılacak parçalar için menşe belgesi istememek, belge maliyeti ve süresinden tasarruf sağlar. Emin değilseniz gümrük müşavirinize danışın.
3. Tarife Kodu ve Basitleştirilmiş Sınıflandırma
Gümrük vergisinin kaldırılmasıyla İsviçre, sanayi ürünlerinde tarife yapısını da sadeleştirdi; birçok alt pozisyon birleştirildi. Yine de ithalat beyanında 8 haneli İsviçre tarife numarası (Tares) gerekir: genel çelik parçalar 7326, alüminyum 7616, pirinç 7419, makine parçaları ilgili fasılda (8409, 8481, 8483 vb.). Kodu ticari faturaya yazdırın.
4. İthalat KDV’si (MWST / TVA)
İsviçre ithalat KDV’si standart oranı %8,1’dir (2024’ten itibaren). Gümrükte tahakkuk eder; KDV mükellefi İsviçre şirketleri bunu KDV beyannamesinde girdi vergisi olarak indirir. Nakit çıkışını önlemek için Verlagerungsverfahren (ertelenmiş ödeme usulü) için FTA’ya (ESTV) başvurabilirsiniz; koşulları karşılayan ithalatçılar KDV’yi gümrükte ödemez, beyanda hesaplar. Düzenli ithalat yapan şirketler için önerilir. Aksi hâlde forwarder’ın gümrük hesabı (ZAZ) üzerinden ödeme yapılır.
5. Beyan Sistemi: e-dec ve Passar
İsviçre gümrük beyanları e-dec sisteminden yeni Passar platformuna geçiyor; forwarder veya gümrük müşaviri beyanı elektronik olarak yapar. İthalatçı olarak UID numaranız (İsviçre işletme kimlik numarası) beyanda kullanılır. Gerekli belgeler: ticari fatura (tarife kodu, Incoterm, UID, brüt/net ağırlık), paket listesi, CMR/AWB, isteniyorsa menşe belgesi ve malzeme sertifikası. Gümrük işlemi sınırda veya iç gümrükte (Zürih, Basel) yapılır.
6. Incoterm Seçimi
- FCA İstanbul: Sizin forwarder’ınız alır; düzenli hacimde şeffaf ve ekonomik.
- DAP (İsviçre adresi): Türk tedarikçi kapıya getirir; ithalat beyanı ve MWST sizde. İlk siparişlerde pratik.
- DDP: İsviçre’de KDV kaydı gerektirdiği için Türk tedarikçilerde nadirdir.
Detaylar Incoterms rehberimizde.
7. Lojistik ve Süreler
| Yöntem | Süre | Not |
|---|---|---|
| Kara yolu (Avusturya veya Almanya üzerinden) | 4–6 iş günü | Haftalık parsiyel seferler; İsviçre’de gece/pazar tır yasağı süreyi etkileyebilir |
| Ekspres kurye | 2–3 gün | Numuneler; gümrük kurye tarafından yapılır |
| Hava kargo (İstanbul–Zürih) | 1–2 gün + gümrük | Acil seri parçalar |
Kara yolunda yükler genellikle Almanya’da konsolide edilir ve Basel veya St. Margrethen’den girer. Genel Avrupa lojistiği lojistik yazımızda anlatılır.
8. İsviçre’ye Özgü Dikkat Noktaları
- Para birimi: Türk tedarikçiler Euro teklif verir; CHF ile ödeme isteniyorsa teklif aşamasında kur mekanizması belirlenmelidir.
- Ambalaj ahşabı: ISPM 15 işaretli palet gerekir.
- Belge titizliği: İsviçre gümrüğü fatura ile paket listesi arasındaki ağırlık/adet farklarına karşı hassastır; belgeler birebir uyumlu olmalıdır.
- Ölçüm raporu beklentisi: İsviçreli alıcılar tam boyutsal rapor bekler; CMM raporu paketle birlikte gönderilir.
Örnek: Zürih’teki Bir Medikal Cihaz Üreticisi
Zürih bölgesinde laboratuvar cihazı üreten bir firma, yıllık 3.500 adet paslanmaz (1.4404) ve alüminyum (6082) tornalı-frezeli parçayı Türkiye’den almaya başladı. Ticari düzen: DAP Zürih, Euro bazlı fiyat, 30 gün vade. Belge paketi: ticari fatura (Tares tarife kodu, UID numarası), paket listesi, CMR, her partiyle CMM ölçüm raporu ve EN 10204 3.1 sertifikası. Parçalar yalnızca İsviçre’de monte edildiği ve bitmiş cihaz Swiss made hesabında değer bazlı değerlendirildiği için menşe belgesi istenmedi; bu, belge maliyetini ve süresini azalttı. İthalat KDV’si Verlagerungsverfahren kapsamında beyannamede hesaplanıp indirildi; gümrükte ödeme yapılmadı. Kara yolu süresi ortalama 5 iş günü; acil durumlarda İstanbul–Zürih hava kargo 2 günde teslimat sağladı. İlk yıl toplam parça maliyeti İsviçre’deki önceki tedarikçiye göre %48 düştü; en önemli öğrenme, faturayla paket listesinin birebir tutarlı olmasının İsviçre gümrüğünde gecikmeyi sıfırlamasıydı.
İsviçreli alıcı için kısa kontrol listesi
- UID numaranızı ve tarife kodunu tedarikçiye önceden verin.
- Menşe belgesine gerçekten ihtiyacınız var mı? Yeniden ihracat yoksa istemeyin.
- Verlagerungsverfahren başvurusunu ilk sevkiyattan önce yapın.
- ISPM 15 palet ve tutarlı belge setini sözleşmeye yazın.
Sık Sorulan Sorular
İsviçre’ye Türkiye’den CNC parça ithalatında gümrük vergisi var mı?
Hayır; 1 Ocak 2024’ten itibaren İsviçre sanayi ürünlerinde gümrük vergisini kaldırdı. Yalnızca ithalat KDV’si (%8,1) söz konusudur.
EUR.1 belgesi hâlâ gerekli mi?
İthalat vergisi için gerekli değil. Parçayı yeniden ihraç edecekseniz veya menşe hesabınız için gerekiyorsa isteyin.
A.TR belgesi İsviçre’de geçerli mi?
Hayır; A.TR yalnızca AB–Türkiye Gümrük Birliği içinde geçerlidir. İsviçre için EUR.1 veya menşe beyanı kullanılır.
KDV’yi gümrükte ödemek zorunda mıyım?
Ertelenmiş ödeme usulüne (Verlagerungsverfahren) kayıtlıysanız hayır; değilseniz forwarder’ın gümrük hesabı üzerinden ödenir ve beyanda indirilir.
İsviçre’den Türkiye’ye numune veya kalıp gönderirsem gümrük nasıl işler?
Geçici ihracat (ATA karnesi veya geri gelecek eşya rejimi) ile gönderilebilir; kalıcı gönderimde Türkiye’de ithalat işlemi gerekir. Türk tedarikçi bu süreci forwarder’ıyla yönetir; süreyi planlamaya ekleyin.
Türk tedarikçiler İsviçre standartlarını bilir mi?
Resimler ISO tabanlıdır ve sorunsuz okunur; VSM (İsviçre makine standardı) atıfları varsa ISO karşılığını belirtmek yeterlidir.
Sonuç
İsviçre’ye Türkiye’den parça ithalatı, 2024 sonrasında Avrupa’daki en sade süreçlerden biridir: gümrük vergisi yok, belge yükü hafif, kara yoluyla 4–6 gün. Teknik resimlerinizi teklif formumuz üzerinden gönderin; DAP İsviçre teslim ve tam ölçüm raporuyla birlikte Euro bazlı teklif veriyoruz.
