ABD’den Türkiye’ye iş verme rehberimiz süreci anlattı; bu yazı gümrük ve vergi tarafına odaklanıyor. Önemli uyarı: ABD tarife politikası son yıllarda sık değişmektedir; aşağıdaki bilgiler genel çerçeveyi verir, kesin oranlar için sevkiyat öncesinde lisanslı gümrük müşavirinizden (customs broker) güncel teyit alın.
Temel Fark: Gümrük Birliği Yok
AB’ye giden Türk parçaları A.TR ile gümrük vergisiz dolaşırken, ABD ile Türkiye arasında serbest ticaret anlaşması yoktur. Türkiye, ABD’nin Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi’nden (GSP) 2019’da çıkarılmıştır. Dolayısıyla her parça, HTS (Harmonized Tariff Schedule) kodunun “General” sütunundaki oranla vergilendirilir; üzerine varsa ek tarifeler eklenir.
HTS Sınıflandırması
HTS, uluslararası HS sisteminin (6 hane) ABD’ye özgü 10 haneli uzantısıdır. CNC ile işlenen bir parçanın kodu, parçanın ne olduğuna ve nerede kullanıldığına göre belirlenir; malzeme veya üretim yöntemi tek başına belirleyici değildir. Tipik örnekler:
| Parça tipi | HTS başlığı (örnek) | Genel vergi (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Belirli bir makineye ait parça (örn. pompa, vana, dişli kutusu parçası) | 8413.91, 8481.90, 8483.90 | %0–2,5 |
| Genel amaçlı çelik parça, başka yerde sınıflandırılmamış | 7326.90 | %2,9 |
| Alüminyumdan diğer eşya | 7616.99 | %2,5 |
| Pirinç/bakırdan diğer eşya | 7419.80 | %3 |
| Vida, cıvata, somun (çelik) | 7318.15 / 7318.16 | %0–8,5 |
| Motor taşıt parçası | 8708.99 | %2,5 |
| Tıbbi cihaz parçası | 9018.90 | %0 |
Kod seçimi ithalatçının yasal sorumluluğudur; belirsiz durumlarda CBP’den bağlayıcı sınıflandırma kararı (binding ruling) istenebilir. Türk tedarikçi HS 6 haneyi önerir, ABD tarafındaki 10 haneyi broker belirler.
Ek Tarifeler: Section 232 ve Diğerleri
Section 232 çelik ve alüminyum ithalatına ulusal güvenlik gerekçesiyle ek vergi uygular. Kritik nokta: 232 kapsamı yalnızca ham çelik/alüminyum ürünlerini (levha, çubuk, boru vb.; 72. ve 76. fasılların belirli pozisyonları) değil, zaman içinde genişletilen “türev ürün” (derivative) listelerini de kapsamaktadır. İşlenmiş bir parçanın 232 kapsamına girip girmediği HTS koduna ve ilan edilen türev listelerine bağlıdır; bazı durumlarda vergi yalnızca parçadaki çelik/alüminyum içeriğinin değeri üzerinden hesaplanır. Türkiye’ye uygulanan 232 oranı geçmişte birkaç kez değişmiştir. Ayrıca ülke bazlı karşılıklı/ek tarifeler dönem dönem gündeme gelmektedir; bu nedenle toplam oran = genel vergi + varsa 232 + varsa diğer ek tarife şeklinde sevkiyat öncesi broker tarafından hesaplanmalıdır. Section 301 Çin menşeli ürünlere yöneliktir ve Türk menşeli parçaya uygulanmaz; bu, Çin’den Türkiye’ye geçişte somut bir avantajdır.
Menşe Kuralı ve Menşe İşareti
Türkiye’de işlenen parça, “önemli dönüşüm” (substantial transformation) geçirdiği için Türk menşeli sayılır; hammaddenin ithal olması menşeyi değiştirmez. ABD, ithal her eşyanın nihai alıcıya menşe ülkesini göstermesini ister (19 U.S.C. 1304): parçaya kalıcı “Made in Turkey” işareti (lazer, kazıma) veya bu mümkün değilse ambalaja işaret. Alıcı ile işaretleme yöntemi baştan kararlaştırılmalıdır; eksik işaret ek vergi ve gecikme yaratır.
Beyan Süreci ve Roller
- Importer of Record (IOR): Vergiyi ödeyen ve beyandan sorumlu taraf; genellikle ABD’li alıcı. Gümrük bonosu (customs bond) gerekir; sürekli bono yıllık ~500 USD.
- Customs broker: Lisanslı müşavir; sınıflandırma, giriş beyanı (entry), vergi ödemesi. Sevkiyat başına 100–250 USD.
- ISF (10+2): Deniz yolu sevkiyatlarında yükleme öncesi elektronik bildirim; hava kargoda gerekmez.
- Entry ve liquidation: Giriş beyanı, vergi ödemesi, CBP incelemesi; kesinleşme (liquidation) aylar sonra olabilir.
De Minimis: 800 Dolar Sınırı
ABD, 800 USD altındaki sevkiyatları gümrük vergisinden ve formalitelerden muaf tutan bir de minimis kuralına sahiptir; numune ve küçük prototip sevkiyatları bu kapsamda hızlı ve vergisiz girer. Ancak kuralın kapsamı ve uygulaması son dönemde daraltılmıştır ve ek tarife kapsamındaki ürünler için geçerliliği değişebilir; ticari partilerde bu istisnaya güvenmeyin.
Lojistik ve Incoterm
Türkiye–ABD arası hava kargo 3–5 gün (İstanbul’dan New York, Chicago, Los Angeles’a direkt uçuşlar), deniz yolu 25–35 gün (Ambarlı/İzmir’den Doğu Yakası limanlarına). Ağır ve hacimli parçalarda deniz, dar toleranslı ve zaman kritik parçalarda hava kargo tercih edilir. Incoterm: ilk sevkiyatlarda FCA İstanbul veya CPT/CIP; DDP (vergi dahil teslim) Türk tedarikçi için ABD vergilerini üstlenmek anlamına gelir ve ek tarife belirsizliğinde riskli olduğu için nadiren önerilir. Incoterms rehberimiz ayrıntı verir.
Gerekli Belgeler
- Ticari fatura (USD veya EUR; HTS kodu, menşe ülke, Incoterm, adet, birim fiyat).
- Çeki listesi.
- Konşimento (AWB veya B/L).
- Menşe beyanı (fatura üzerinde yeterli; ayrı menşe şahadetnamesi genellikle gerekmez).
- Malzeme sertifikası ve ölçüm raporu (gümrük için değil, alıcı için).
- Çelik/alüminyum içeriği ve değeri beyanı (232 hesaplaması gerekiyorsa).
- ISF verileri (deniz yolu).
Toplam Maliyet Hesabı
Örnek: 10.000 USD değerinde alüminyum freze parça, hava kargo. Genel vergi %2,5 = 250 USD; 232 kapsamında ise alüminyum içerik değerine göre ek vergi (broker hesaplar); MPF (Merchandise Processing Fee) %0,3464 (asgari/azami sınırlarla) ≈ 35 USD; broker 150 USD; hava navlunu ve sigorta ~600–900 USD. Türkiye ile ABD arasındaki %35–50’lik imalat maliyeti farkı, bu kalemler eklendikten sonra da anlamlı kalır; ancak ek tarife senaryolarını hesaba mutlaka katın. ABD–Türkiye maliyet karşılaştırmamız ve TCO yazımız modeli tamamlar.
Türk Tedarikçiden Beklenecekler
ABD’ye ihracat deneyimi olan Türk tedarikçi şu konularda hazır olmalıdır: faturada HS 6 hane ve menşe beyanı, parçaya lazerle “Made in Turkey” işareti, çelik/alüminyum içerik değerini ayrı gösteren fatura eki (232 hesabı için), USD fiyatlandırma, ABD’li brokerle doğrudan yazışma, hava kargo için kompakt ambalaj ve İngilizce ölçüm raporu. Sevkiyat öncesi brokerınızın istediği bilgi setini tedarikçiye tek listeyle iletmek, ilk girişte bekleme riskini ortadan kaldırır.
Sık Sorulan Sorular
Türk CNC parçası ABD’de ne kadar vergi öder?
HTS koduna göre genel vergi %0–3 arasındadır; çelik/alüminyum türev ürünlerde Section 232 ve dönemsel ek tarifeler eklenir. Kesin oranı brokerınız sevkiyat öncesi hesaplamalıdır.
Section 301 Türkiye’ye uygulanır mı?
Hayır; 301 Çin menşeli ürünlere yöneliktir. Çin’den Türkiye’ye geçen alıcılar bu vergiden kurtulur.
Menşe işareti parçaya mı ambalaja mı?
Mümkünse parçaya kalıcı işaret; küçük parçalarda ambalaja. Alıcıyla baştan kararlaştırın.
Numune gönderimi vergisiz mi?
800 USD altındaki sevkiyatlar de minimis kapsamında genellikle vergisiz ve hızlıdır; ancak kapsam değişebilir, ticari partide güvenmeyin.
Sonuç
ABD’ye CNC parça ithalatında doğru HTS kodu, güncel ek tarife kontrolü ve deneyimli bir broker, sürprizsiz bir süreç için yeterlidir; Türkiye’nin maliyet avantajı bu kalemlerden sonra da korunur ve Section 301 kapsamı dışında olmak Çin’e karşı somut bir artıdır. Parçalarınız için HS kodu önerisi ve FCA/CPT teklif almak isterseniz teknik resimlerinizi teklif formumuz üzerinden gönderin.
