Bir fason imalatçının teklif vermek için resme baktığı ilk 60 saniyede aradığı şeyler bellidir: malzeme, en dar tolerans, en zor özellik, adet. Bu bilgiler eksik veya belirsizse teklif ya gecikir ya da tedarikçi güvenli tarafta kalıp yüksek fiyat verir. Dosya formatları ve RFQ hazırlama yazılarımızın tamamlayıcısı olan bu yazı, resmin kendisine odaklanıyor.

1. Başlık Bloğu

  • Parça numarası ve revizyon; 3D model dosya adında aynı revizyon.
  • Çizim standardı: ISO (ISO 8015 bağımsızlık ilkesi) veya ASME Y14.5. Belirtilmezse tedarikçi varsayım yapar.
  • Genel tolerans: ISO 2768-mK gibi; ISO 2768 yazımızda sınıfların anlamı var.
  • Ölçek, birim (mm), projeksiyon yöntemi (Avrupa/Amerika), sayfa sayısı.
  • Kütle (kontrol amaçlı) ve yüzey işlemi genel notu.

2. Malzeme Tanımı

En sık eksik bırakılan alan. Doğru tanım üç bileşen içerir:

  • Standart ve kalite: “EN 10083-3 – 42CrMo4” veya “EN 573-3 – EN AW-6082”; ticari ad tek başına yetersizdir (“çelik”, “alüminyum”, “paslanmaz”).
  • Teslim durumu / temper: +QT, +N, T6, T651, H111; ıslah çeliklerinde bu, ısıl işlem zincirini belirler.
  • Yarı mamul biçimi (isteğe bağlı): Çubuk, lama, boru, dövme; boru kullanılmalıysa yazılmalıdır, aksi hâlde dolu çubuktan işlenir.

Alternatif malzeme kabul ediliyorsa (örn. 1.4301 veya 1.4307) açıkça yazın; tedarikçi stokta olanı seçebilir ve süre kısalır. Malzeme sertifikası isteniyorsa (EN 10204 3.1) not olarak eklenir.

3. Ölçülendirme Mantığı

  • Fonksiyonel yüzeylerden ölçülendirin; ölçüm ve işleme referansı aynı olsun.
  • Zincir ölçülendirmeden kaçının; tolerans birikimi yaratır. Datum’dan paralel ölçülendirme tercih edin.
  • Her özellik bir kez ölçülendirilsin; çift ölçü çelişki kaynağıdır.
  • Kapatılmış ölçü zinciri bırakmayın (ISO’da yasaktır).
  • Model tabanlı tanım (PMI) kullanıyorsanız PDF’te “3D model esastır” notu ve model revizyonu yazılsın.

4. Toleranslar

  • Genel toleransı seçin ve gerçekten gerekli olan yüzeylere özel tolerans yazın; her ölçüye tolerans yazmak fiyatı artırır. Tolerans seçimi yazımız dengeyi anlatır.
  • Geçme toleranslarını ISO 286 sembolüyle (H7, g6) verin; sayısal karşılığı da yazılabilir.
  • Geometrik toleranslarda datum tanımlayın; GD&T yazımızda ayrıntılar var.
  • Diş toleransını (6H/6g) ve diş standardını (ISO metrik, UNF, BSP, NPT) yazın.
  • Kenar durumu: ISO 13715’e göre kenar kırma (örn. −0,3 / +0,2) veya “tüm kenarlar 0,3×45° kırılacak” genel notu.

5. Yüzey Kalitesi

Yüzey pürüzlülüğünü Ra (veya Rz) ile, ölçüm yönü ve gerekiyorsa işleme yöntemiyle verin (ISO 1302 / ISO 21920 sembolü). “Tornalanmış” veya “taşlanmış” notu, yalnızca gerçekten gerektiğinde yazılmalıdır; yöntem serbest bırakılırsa tedarikçi en ekonomik yolu seçer. Yüzey pürüzlülüğü yazımızda hangi yöntemin hangi Ra’yı verdiği anlatılır.

6. Isıl İşlem ve Kaplama Notları

  • Isıl işlem: hedef sertlik ve tolerans (40±2 HRC), ölçüm konumu, sertleştirme bölgesi (tüm parça / bölgesel), sertleştirmeden korunacak yüzeyler.
  • Kaplama: standart ve kalınlık (örn. “ISO 2081 – Fe//Zn8//C”, “eloksal 15–20 µm, siyah, ISO 7599”), kaplama öncesi/sonrası ölçü geçerliliği (“ölçüler kaplama sonrası geçerlidir”), maskelenecek yüzeyler (dişler).
  • Pasivasyon, elektropolisaj, fosfatlama gibi işlemler için standart referansı.

7. Kritik Özellikleri İşaretleyin

Fonksiyon için kritik ölçüleri (CTQ) resimde sembolle işaretleyin ve kontrol planında %100 ölçüm veya SPC istediğinizi belirtin. Bu, tedarikçinin ölçüm planını buna göre kurmasını ve teklife doğru ölçüm maliyetini eklemesini sağlar; FAI raporunda bu özellikler öne çıkar.

8. Revizyon Yönetimi

  • Revizyon tablosu: tarih, değişiklik açıklaması, etkilenen özellikler.
  • Değişen ölçüleri resimde işaretleyin (bulut veya delta).
  • Eski revizyonun geçerliliğini netleştirin: stoktaki parça kabul mü, hurda mı?
  • 3D model ve PDF’i aynı anda güncelleyin; revizyon dosya adında olsun (PN-1234_RevC.step).

9. Dosya Paketi

  • STEP (AP214/AP242) 3D model + PDF resim; DXF yalnızca 2D profil işleri için.
  • Yıllık adet, parti büyüklüğü, hedef teslim tarihi.
  • Kalite belgeleri listesi: ölçüm raporu, malzeme sertifikası, FAI, kaplama sertifikası.
  • Ambalaj ve etiket gereksinimi; varsa müşteri şartnamesi.

En Sık Görülen 10 Hata

  1. Malzeme ticari adla yazılmış, standart yok.
  2. Genel tolerans belirtilmemiş.
  3. 3D model ile PDF farklı revizyon.
  4. Diş standardı ve toleransı eksik.
  5. Geometrik tolerans var, datum yok.
  6. Kaplama kalınlığı ve ölçü geçerliliği belirsiz.
  7. Tüm ölçülere gereksiz dar tolerans.
  8. Kenar kırma tanımı yok, montajda çapak sorunu.
  9. İç köşe radyüsü verilmemiş; keskin köşe işlenemez.
  10. Sertlik değeri yazılmış, ölçüm noktası yok.

Türkiye’ye Gönderilen Resimlerde Kültürel Farklar

Alman, İngiliz ve İskandinav resimleri Türk atölyelerinde her gün okunur; ancak birkaç noktada yanlış anlama riski vardır. Almanya’dan gelen resimlerde DIN standartlarına (DIN 6885 kama, DIN 509 boşluk kanalı, DIN 76 diş çıkışı) atıf yaygındır; bunlar Türkiye’de bilinir. İngiliz resimlerinde inç ölçü ve BSP/UNF dişler görülür; birim ve diş standardı açıkça yazılmalıdır. Amerikan projeksiyonuyla çizilmiş resimler Avrupa projeksiyonuna alışkın operatörde yanlış okuma yaratabilir; projeksiyon sembolü başlık bloğunda mutlaka bulunmalıdır. Yüzey sembolünde eski (ISO 1302:1992) ve yeni (ISO 21920) gösterimler karışık kullanılıyorsa Ra değeri sayısal yazılmalıdır. Son olarak, “Werkstoff”, “Material”, “Malzeme” alanları farklı dillerde olabilir ama içeriği EN standart kodu olduğunda dil sorunu kalmaz. Bu farkları teklif öncesi 10 dakikalık bir soru-cevapla gidermek, üretimde hafta kaybını önler.

Resim Gönderiminden Önce 60 Saniyelik Son Kontrol

  • Revizyon PDF, STEP ve RFQ’da aynı mı?
  • Malzeme EN kodu ve teslim durumu yazılı mı?
  • Genel tolerans sınıfı ve projeksiyon sembolü başlık bloğunda mı?
  • Kaplama/ısıl işlem notu ve ölçü geçerliliği var mı?
  • Dişlerin standardı ve tolerans sınıfı yazılı mı?
  • Kritik özellikler işaretli, ölçüm beklentisi belirtilmiş mi?

Sık Sorulan Sorular

Sadece 3D model göndersem yeterli mi?

Prototipte ve genel toleranslı parçalarda yeterli olabilir; ancak malzeme, tolerans, yüzey ve diş bilgisi modelde yoksa PDF veya PMI şarttır.

Resmi hangi dilde hazırlamalıyım?

Semboller uluslararasıdır; notların İngilizce olması yeterlidir. Almanca ve Türkçe resimler de sorunsuz okunur.

Tedarikçi resimdeki hatayı fark ederse ne olur?

İyi tedarikçi teklif öncesinde soru listesi gönderir; üretime başlamadan netleştirilir. Bu sorular gecikme değil, kalite göstergesidir.

Tolerans ve yüzey bilgisi olmadan fiyat alabilir miyim?

Bütçe fiyatı alınabilir ancak bağlayıcı teklif için tam resim gerekir; eksik bilgiyle verilen fiyat genellikle yüksek tutulur.

Sonuç

İyi hazırlanmış bir teknik resim; tedarikçinin doğru fiyat vermesini, ilk numunenin ilk seferde onaylanmasını ve seride anlaşmazlık yaşanmamasını sağlar. Resminizi bu kontrol listesinden geçirip teklif formumuz üzerinden gönderin; belirsiz noktaları teklif öncesinde sizinle netleştiriyoruz.